Svona er testósterón fortíðarinnar mælt

Engin hormónaskrá er til fyrir mælinguna

Þegar þú lest að karlar í dag hafi minna testósterón en feður þeirra og afar er eðlilegt að spyrja: hvernig vitum við það? Testósterón var fyrst hægt að mæla áreiðanlega í blóði þegar geislaónæmismæling kom til sögunnar seint á sjöunda áratugnum. Allt þar á undan er ágiskun, sama hversu sannfærandi hún er sögð. Þess vegna birtum við enga tölu fyrir „karlmann fortíðar". Við höldum okkur við þau gögn sem raunverulega eru til, og við segjum hvar þau eru veik.

Í grunninn eru til þrenns konar heimildir: endurteknar þýðisrannsóknir, hóprannsóknir sem fylgja sömu körlunum yfir tíma, og frosin blóðsýni sem hægt er að mæla aftur með nýrri aðferðum. Hver þeirra hefur sína styrkleika og sínar gildrur.

Endurteknar þýðisrannsóknir

Massachusetts Male Aging Study (MMAS) rannsakaði sama hóp karla þrisvar sinnum á árunum 1987 til 2004. Það gerði Travison og samstarfsmönnum hans (JCEM, 2007) kleift að greina í sundur tvennt sem annars rennur saman: lækkunina sem verður þegar einstakur karl eldist, og lækkunina sem sést milli kynslóða. Sextugur karl árið 2004 var með lægra testósterón en sextugur karl árið 1987. Munurinn skýrðist ekki af aldri einum saman og hélst eftir að tekið var tillit til þyngdar, reykinga og heilsufars.

Í Danmörku sýndu Andersson og samstarfsmenn (JCEM, 2007) svipað mynstur í dönskum þýðisrannsóknum: karlar fæddir síðar voru með lægra testósterón á sama aldri en karlar fæddir fyrr. Perheentupa og samstarfsmenn (European Journal of Endocrinology, 2013) fundu það sama í finnskum þýðisrannsóknum. Niðurstaða sem endurtekur sig í mörgum löndum með ólíkum rannsóknarstofum er trúverðugri en ein stök rannsókn.

Hóprannsóknir sem fylgja sömu körlunum

Baltimore Longitudinal Study of Aging fylgdi sömu körlunum í mörg ár með endurteknum blóðsýnum. Harman og samstarfsmenn (JCEM, 2001) notuðu þessi gögn til að lýsa hvernig testósterón lækkar með aldri hjá einstökum karli, og hversu margir fara með tímanum undir þau mörk sem rannsóknarstofur nota. Slík gögn segja eitthvað um öldrun, en ekki ein og sér neitt um kynslóðir. Einmitt þess vegna þarf bæði hóprannsóknir og endurteknar þversniðsrannsóknir til að segja eitthvað um þróun yfir tíma.

Frystir sermisbankar

Sum lönd hafa geymt blóðsýni í áratugi. Gömul sýni er í grundvallaratriðum hægt að mæla aftur á nútímatækjum, þannig að öll gildi komi úr sömu aðferð. En geymslutími, uppþíðing og gerð sýnaglasa geta valdið skekkjum, og þess vegna eru slíkar endurmælingar túlkaðar varlega.

Gislefoss og samstarfsmenn (2012) mældu frosið blóð úr norska Janus-sermisbankanum, allt að 29 ára gamalt, bæði með ónæmismælingu og massagreiningu (LC-MS/MS). Elstu sýnin voru talsvert hærri en fersk sýni. Það skiptir máli vegna þess að geymsla brýtur venjulega niður hormóna. Ef geymslan hefði haft áhrif á niðurstöðuna hefði hún gert gömlu gildin lægri, ekki hærri. Geymsluskekkjur geta því ekki skýrt lækkun yfir tíma; ef eitthvað er vanmeta þær hana.

Aðferðavandinn

Ónæmismæling og massagreining eru ekki alltaf sammála, sérstaklega við lág gildi og hjá konum og börnum. Rannsóknarstofur hafa líka skipt um tæki og kvörðun í gegnum árin. Hluti hvaða sögulega ferils sem er getur því verið aðferðarek frekar en líffræði. Bestu rannsóknirnar leysa þetta með því að mæla geymd sýni á einu og sama tækinu, eða með því að bera aðeins saman innan sömu aðferðar. Þegar við sýnum feril á síðunni byggir hann á nafngreindri heimild, og við segjum hvað hann getur borið og hvað ekki.

Af hverju þetta skiptir þig máli

Viðmiðunarbil byggja á þeim körlum sem rannsóknarstofan hefur mælt nýlega. Ef allt þýðið liggur lægra en fyrir kynslóð færist „eðlilegt" með. Niðurstaða sem er merkt eðlileg segir aðeins að þú líkist körlunum í kringum þig í dag. Hún segir ekki hvort gildið passi við einkenni þín. Meira um það í hvers vegna eðlilegt testósterón getur blekkt.

Heildartestósterón er heldur ekki öll myndin. Stór hluti er bundinn SHBG og er ekki frjálslega aðgengilegur vefjum. Tveir karlar með sama heildargildi geta haft mjög ólíkt frítt testósterón. Lestu meira í SHBG og frjálst testósterón.

Það sem sögulegar tölur geta ekki

Sögulegt meðaltal er ekki meðferðarmarkmið þitt. Þýðisgögn geta skýrt hvers vegna margir karlar hafa einkenni og „eðlilegar" niðurstöður á sama tíma, en þau geta ekki sagt hvað er rétt fyrir þig. Það ræðst af einkennum þínum, endurteknum morgunsýnum og lækni sem horfir á heildina. Þess vegna skoðum við alltaf fleiri mælingar frekar en eina tölu frá einum degi. Einnig þarf að huga að öðrum orsökum lágs testósteróns, svo sem þyngd, svefni, lyfjum og sjúkdómum í heiladingli.

Næsta skref

Skrifaðu niður einkenni þín og hversu lengi þú hefur haft þau. Taktu morgunsýni með heildartestósteróni, SHBG og reiknuðu fríu testósteróni. Fyrsta sýnið má taka á staðnum, þar sem þú býrð. Niðurstaðan er ekki greining í sjálfu sér, heldur upphafspunktur fyrir samtal við lækni. Ákvörðun um mögulega meðferð er í höndum læknisins.